خلافت اموي: بررسي سياسي ۶۵-۸۶ هجري قمري/۶۸۴-۷۱۵ ميلادي

پخش مختارنامه انگيزه ي شناخت فضاي سياسي غالب در دهه ۶۰ هجري قمري را بيشتر  كرده است. چندي پيش در منزل يكي از اقربا كه شخصيت فرهيخه و فاضلي است، اين كتاب را ديدم. بعدترش به دارالكتاب ايران، ميدان انقلاب، رفتم و بعد از معطلي براي سپري شدن زمان استراحت نيم روزي انتشارات طهوري، كتاب  خلافت اموي: بررسي سياسي ۶۵-۸۶ هجري قمري/۶۸۴-۷۱۵ ميلادي را خريدم.
برخلاف اسم كتاب كه بررسي سياسي است، كتاب به واكاوي روش و منش سياست امويان و بخصوص دوره عبدالملك مروان، كم توجه مي نمايد و فقط به ذكر روايات مختلف و متعدد راويان از رويدادها و وقايع اين دوره ۲۱ ساله مي پردازد. البته عبدالامير ديكسون انصافاً در اين بخش زحمت فراواني كشيده است و كتاب مستند است به ارجاعات متعدد به تواريخ و نسخ خطي.
كتاب فصل مفصلي را به قيام مختار و تلاش هاي سياسي و نظامي اش اختصاص داده است و در اين ميان هم روايت مورخين نزديك به بني اميه را نقل كرده است و هم مورخين نزديك به شيعه،  رويدادهاي مهم را با دقت و وسواس از منابع مختلف روايت كرده و تفاوت هاي آن ها را بيان مي كند.
عبدالامير ديكسون روايت كاملي از حاميان، قبائل و موالي طرفدار مختار و شان سياسي و جغرافيايي شان و همين طور مخالفين و دشمنانش ارايه مي دهد. همچنين توضيح مختصري درباره خشبيه و كيسانيه مي دهد.
يكي از نكات جالب کتاب که مورد توجه نویسنده قرار گرفته ، حسن نظر فراوان مختار  به ايراني ها است، وی خطاب به اشراف كوفي  مي گويد: هنگامي كه به شما احترام گذاشتم، خود پسند شديد؛ هنگامي كه شما را حاكم كردم، به درآمدها دستبرد زديد؛ من اين ايرانيان را فرمان پذيرتر، وفادارتر و درستكارتر از شما يافتم.
وي درحالي كه نظرش با مورخين نزديك به امويان درباره مختار ثقفي متفاوت است، نظرشان را چنين بيان مي كند: انگيزه هاي او فقط جاه طلبي ها سياسي او بود و او از همه ي وسايل به طور غير اخلاقي براي رسيدن به اين اهداف استفاده مي كرد.
ديكسون نظر خود را درباره مختار چنين مي گويد:… او شيعه اي صادق و بي ريا بود كه سستي ابن حنفيه را در پي گيري انتقام حسين (ع) تاب نمي آورد، به ويژه از زماني كه او مي توانست امكانات سياسي اي را كه اين انتقام ممكن بود به چنان مرد جاه طلبي بدهد، ببيند.
سرانجام مختار ثقفي در ۱۴ رمضان ۶۷ هجري قمري (۳آوريل۶۷۸ ميلادي) در ۶۷ سالگي در جنگ واپسين با مصعب ابن زبير در كوفه به شهادت رسيد. روايت كرده اند كه او در اين آخرين جنگ خطاب به سائب بن مالك اشعري گفته بود: من عربم. من عبدالله بن زبير را ديدم كه حجاز را مي گرفت. مروان بن حكم شام را گرفت،  نجده بن عامر حنفي (خوارج) يمامه را گرفت، بنابر اين من كمتر از هيچ كدام نيستم و اين ناحيه را گرفتم. تنها تفاوت در اين است كه من انتقام خانواده ي پيامبر (اهل بيت ع) را گرفتم. در حالي كه عرب ها آن را فراموش كرده اند.
مصعب بن زبير دست هاي مختار را بريد و به كنار مسجد كوبيد، كاري كه نه تنها خانواده  ي مختار بلكه همه ي پيرواني را كه حتي پس از مرگ به او وفادار ماندند، خشمگين كرد.
پس از مرگ مختار،  مصعب دو بيوه او ام ثابت بنت سمره بن جندب فزاري و عمره بنت نعمان بن بشير انصاري را فراخوند و به آن فرمان داد كه مختار را دروغگو و شياد بخوانند. ام ثابت با بي ميلي تسليم شد اما ديگري (عمره) خودداري و تاكيد كرد مختار مسلمان پرهيزگاري بوده است.

The Umayyad Caliphate , A Political Study 65-86/684-715 london: Luzac,1971
عبدالامير عبد ديكسون   Abd al-Ameer Abd Dixon
ترجمه: گيتي شكري
چاپ اول: ۲۲۰۰ نسخه پاييز ۱۳۸۱،  ۳۲۶ صفحه انتشارات طهوري
–    بررسي منابع
–    فصل اول: آشنايي با عبدالملك (بن مروان)
–    فصل دوم: مخالف طرفداران علي (ع): قيام مختار بن ابي عبيد ثقفي
–    فصل سوم: عبدالملك مروان و عصبيت
–    فصل چهارم: جنگ هاي داخلي: ۶۷ تا ۷۳ هجري قمري
–    فصل پنجم: جنبش هاي ديگر مخالف
–    فصل ششم: مخالفت خوارج
–    Biblography

خلفاي بني اميه
۱- معاویه بن ابو سفیان  ۴۱ تا ۶۰ هجری قمري
۲- یزید بن معاویه  ۶۰ تا ۶۴ هجری قمري
۳- معاویه بن یزید (معاویه دوم) ۶۴ هجری قمري چهل روز.
۴- مروان بن حکم ۶۴ تا ۶۵ هجری قمري
۵- عبدالملک بن مروان ۶۵ تا ۸۶ هجری قمري
۶- ولید بن عبدالملک ۸۶ تا ۹۶ هجری قمري
۷- سلیمان بن عبدالملک ۸۶ تا ۹۹ هجری قمري
۸- عمر بن عبدالعزیز ۹۹ تا ۱۰۱ هجری قمري
۹- یزید بن عبدالملک (یزید ثانی) ۱۰۱ تا ۱۰۵ هجری قمري
۱۰- هشام بن عبدالملک ۱۰۵ تا۱۲۵ هجری قمري
۱۱- ولید بن یزید ( ولید ثانی) ۱۲۵ تا ۱۲۶.
۱۲- یزید بن ولید (یزید ثالث) ۱۲۶ هجری قمري پنج ماهجری قمري
۱۳- ابراهیم بن ولید ۱۲۶ هجری قمري دو ماهجری قمري
۱۴- مروان بن محمد ۱۲۷ تا ۱۳۲ هجری قمري

دسته‌هادسته‌بندی نشده

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.