ساترا؛ رقیبی که داور شده!

در ساختار رسانه‌ای ایران، سانسور دیگر همیشه با یک «نه» روشن و صریح اتفاق نمی‌افتد. گاهی در قالب یک مجوز صادرنشده ظاهر می‌شود، گاهی یک اصلاحیه بی‌پایان، گاهی یک شکایت قضایی و گاهی هم با یک برچسب: «ابتذال»، «سیاه‌نمایی»، «خشونت» یا «مغایرت فرهنگی». مسئله اینجاست که مرز این ممنوعیت‌ها کجاست و چه کسی آن را تعیین می‌کند؟وقتی قواعد شفاف نباشند، وقتی یک اثر بعد از ماه‌ها تولید و میلیاردها تومان سرمایه‌گذاری، درست در آستانه انتشار متوقف شود، دیگر با یک نظام منظم نظارت فرهنگی طرف نیستیم؛ با حکمرانی سلیقه‌ای بر فرهنگ مواجهیم.

و این دقیقاً جایی است که مسئله ساترا جدی می‌شود. ساترا قرار بود تنظیم‌گر باشد؛ اما در عمل، هرچه عمرش بیشتر شد، دامنه مداخله‌اش هم گسترده‌تر شده است. تناقض بزرگ اینجاست: نهادی که از دل صداوسیما آمده، بر صنعتی نظارت می‌کند که عملاً یکی از مهم‌ترین رقبای صداوسیماست. یعنی رقیب، داور شده است.


و پرونده‌ها کم نیستند حتی در روزگار جنگ…:
سووشون: به‌گفته ساترا، به دلیل نداشتن مجوزهای لازم برای تولید و انتشار متوقف شد و حتی پلتفرم نماوا نیز مسدود شد؛ کیهان اما توقیف را یک «سناریوی تبلیغاتی» از سوی سازندگان تعبیر کرد!
بدنام: سریالی که بازهم با شکایت ساترا به قوه قضائیه توقیف شد و یکماه بعد با مجوز قوه قضائیه منتشر شد؛ درست شبیه به سریال »کوری» که همین سناریو برایش تکرار شد؛ حاشیه های توقیف رسانه ای شد و دست آخر هم قوه قضائیه در نقش تنظیم‌گر وارد شد و…

غربت: پس از اعتراض‌ها به نحوه بازنمایی شخصیت عرب‌زبان و موضوع قومیت‌ها، با ورود دادستانی متوقف و پس از اصلاحات بازگشت؛ رسانه‌های اصولگرا نیز به محتوای آن اعتراض کردند.
شبکه مخفی زنان: حساسیت‌های سیاسی و ممیزی‌های متعدد، پخش آن را بارها متوقف کرد؛ کیهان نیز مستقیماً علیه سریال نوشت و حتی محتوای آن را به فضای اعتراضات نسبت داد.
و البته قبل‌تر هم سریال‌هایی چون قورباغه، سقوط، زخم کاری، می‌خواهم زنده بمانم، ممنوعه، عاشقانه و…» گرفتار رفتار سلبی-امنیتی نهادی مدعی تنظیم‌گری شده بودند، ساترا که معاونتی در دل صداوسیمای تحول گرا بود!

اما ماجرا به سریال‌ها ختم نمی‌شود. «اکنون» سروش صحت هم بعد از تنها یک قسمت متوقف شد؛ دلیل اعلام‌شده، اشاره به «کتاب‌باز» و ادعای مالکیت فکری صداوسیما بر آن بود؛ اتفاقی که مدیر فیلیمو صریحاً از آن به‌عنوان نمونه‌ای از تبدیل شدن «رقیب» به «رگولاتور» انتقاد کرد. حتی پای فوتبال و جام جهانی هم که می‌رسد، همین منطق دیده می‌شود؛ ساترا در ماجرای پخش زنده قرعه‌کشی جام جهانی ۲۰۲۶، انتشار مستقل آن در پلتفرم‌ها را محدود کرد و عملاً مسیر را به پخش از قاب صداوسیما گره زد. شکایت از رسانه‌ها و توقف پخش زنده جام جهانی و توقیف سایت عادل فردوسی‌پور هم دستپخت ساترا بود!

و حالا «شفرونی» و «روشن»؛ دو برنامه از فیلیمو که تقریباً هم‌زمان متوقف شدند. درباره شفرونی، ساترا و رسانه‌های نزدیک به آن مسئله را نداشتن مجوز انتشار عنوان کردند؛ درباره روشن نیز ابتدا جزئیات روشنی منتشر نشد و بعد گزارش‌هایی از شکایت و دستور قضایی با ادعای مغایرت با امنیت عمومی منتشر شد.
این زنجیره، وقتی کنار هم قرار می‌گیرد، دیگر شبیه چند پرونده پراکنده نیست؛ شبیه یک الگوست.الگویی که در آن، یک صنعت خصوصی باید برای هر پروژه، نه فقط از سانسور عبور کند، بلکه از هزارتوی مجوز، اصلاحیه، شکایت، فشار رسانه‌ای و احتمال توقف هم عبور کند. نامه اخیر انجمن صنفی شرکت‌های نمایش ویدئوی آنلاین به رئیس‌جمهور، دقیقاً از همین نقطه آغاز می‌شود.

پلتفرم‌های اصلی کشور در این نامه نسبت به فشارهای صداوسیما و ساترا هشدار داده‌اند و گفته‌اند اختلاف آنها دیگر صرفاً اختلاف بر سر مجوز نیست؛ بلکه مسئله، غلبه یک رویکرد سلبی و قضایی بر یک صنعت فرهنگی است.

پیشنهاد دو فعال رسانه‌ای به نظام: نترسید و اعتماد کنید

محمدحسین رنجبران، مشاور سابق وزیر امور خارجه، و سیدصادق حسینی، نویسنده و روزنامه‌نگار، در میزگرد انصاف نیوز با موضوع وجوه رسانه‌ای مذاکرات بر این نکته تاکید کردند که لارم است است ساختارهای تصمیم‌گیری نظام از فضای ترس عبور کرده و به رسانه‌ها اعتماد کنند.

فیلم این میزگرد را در آپارات [لینک] و یا صفحه‌ی انصاف نیوز در یوتیوب [لینک] ببینید.

در این میزگرد ناگفته‌هایی درباره‌ی وضعیت اینترنت در ناآرامی‌ها و اعتراضات دی ۱۴۰۴، کارشکنی‌های داخلی در مسیر احیای برجام، مذاکره‌ی اخیر ایران و آمریکا، پشت پرده‌ی تغییر سیاست صداوسیما در مواجهه با جلیلی و ظریف، چگونگی تعطیلی برنامه‌ی نود و حذف عادل فردوسی‌پور، عملکرد وحید جلیلی در صداوسیما و… مطرح شده است.

ادامه خواندن “پیشنهاد دو فعال رسانه‌ای به نظام: نترسید و اعتماد کنید”

مشکل صداوسیما با شبکه نمایش خانگی: تحریم هنرمندان یا رویکرد فرهنگی؟

پیمان جبلی رئیس سازمان صداوسیما در گفتگو با ویژه نامه روزنامه جام جم درباره شبکه نمایش خانگی گفت: برخی از انگیزه‌ها یا منافع غیرفرهنگی که در ورای فعالیت برخی از سکو‌های تولید محتوای نمایش خانگی مطرح است، سعی می‌کند با فرافکنی، تهمت‌زدن یا طرح ادعای غلط جلوی این مسیر را بگیرد. ما در این دوراهی قرار داریم که اولویت تولیدات فرهنگی کدام است؟ سود سرشار مادی یا سلامت فرهنگی جامعه؟ طبیعتا مجموعه‌هایی که در اندیشه کسب سود‌های سرشار مادی و درآمد چرب و نرم در این حوزه هستند و با تنظیم‌گری بر‌اساس معیار‌های فرهنگی جامعه مخالفت می‌کنند. مطمئنا اگر تنظیم‌گری صحیح اتفاق بیفتد محتوای نابه‌هنجاری که به آن اشاره کردید اجازه انتشار نخواهد یافت.

مقایسه سریال‌های پرمخاطب شبکه نمایش خانگی و صداوسیما در دوره ریاست پیمان جبلی/ دانلود کنید

نکته: تشخیص پرمخاطب بودن شبکه ها و سریال های صداوسیما به دلیل عدم ارایه آمارهای فنی سیگنال های ارسالی قابل راستی آزمایی نیست.
صداوسیما بر اساس نظرسنجی، میزان استقبال مردم از سریال ها را به صورت عمومی منتشر می‌کند که دقیق نیست.
در حالی که در شبکه نمایش خانگی بلافاصله با پخش محتوا گزارش ها به صورت آنلاین قابل ارایه است و بعضا پلتفورم‌ها آن ها را منتشر می‌کنند.
به عنوان نمونه سریال زخم کاری در یک روز بیش از ۱۳ میلیون بازدید را ثبت کرد و به عدد ۱۳ میلیون و ۱۰۴ هزار و ۳۳۲ بازدید رسید؛ این رکورد پیش از این در اختیار سریال آقازاده بوده است.
طبق آمار منتشر شده از سوی فیلم نت، در روز اول عرضه قسمت دوم از فصل سوم سریال
«پوست شیر» بیش از دو میلیون بیننده این قسمت را تماشا کرده‌اند.

مروری بر راهکارهای صداوسیما برای بازگشت به دوران طلایی دهه ۷۰

پیمان جبلی رییس صداوسیما در گفتگوی نوروزی با خبرگزاری تسنیم گفت: دهه ۷۰ دوران طلایی صداوسیما بود، چون رقیب نداشت، آن موقع رقیبی در عرصه‌های بین‌المللی و عرصه‌های دیگر نبوده و شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی هم نبوده است. ما مدعی هستیم و در تلاشیم به آن نقطه طلایی دست یابیم.

مروری بر راهکارهای صداوسیما برای بازگشت به دوران طلایی دهه ۱۳۷۰/ دانلود با کیفیت

«بی سلیقگی» در تلویزیون یادگار ماندگار آقای «ضرغامی» + صوت

سیدصادق حسینی{خبرآنلاین: بازنشر در: عصر ایران/ انتخاب/پارسینه}با تعدادی از همکاران رسانه ای به دیدار سیدعزت الله ضرغامی که در یک اظهار نظر تاریخی و البته پرواکنش خود را «مجتهد رسانه» خوانده بود، رفتیم. از رییس سابق دستگاه عریض و طویل صدا و سیما که در سایه اجتهادات رسانه ای اش مشتری شبکه های ماهواره رشد قابل توجهی یافت، پرسیدم: «آقای ضرغامی! شما در طول حضورتان در رسانه ملی، تصمیم ها و برنامه ریزی های تان مبتنی بر کار کارشناسی بود؟» با تکان دادن سر تایید کرد! ادامه دادم:«پس چرا از زمانی که آقای سرافراز آمده اند؛ عکس سیاست های انبساطی شما عمل می کنند و در حال کوچک کردن صدا و سیما هستند؟ یا کار شما کارشناسی نبوده و سلیقه ای بوده یا تصمیم های ایشان؟» ابتدا سکوت کرد و بعد گفت: «بین من و ایشون دعوا ننداز!»

با وجود این که رییس جدید صداوسیما برخلاف سلف قبلی خود، سیاست های انقباضی در فراگیرترین رسانه کشور در پیش گرفته اما سلیقه ها همچنان همان سلیقه گذشته است. در عرصه سیاسی کارشناسان و چهره های یک جناح که غالباً گرایش های رادیکال دارند حضور دارند و در عرصه های دیگر نیز وضع همین است.

از جمله این بی سلیقگی ها، در حوزه ادبیات است. تقریبا از میانه حضور ضرغامی در صداوسیما، بسیاری از چهره های مورد وثوق مردم و نخبگان در حوزه شعر و ادبیات جای خود را به چند چهره محدود داده اند. روزگاری بود که در مناسبت ها، برنامه های ادبی و شعر با حضور چهره های شاخصی همچون استاد «موسوی گرمارودی»، «ساعد باقری»، «سید سهیل محمودی»، «عبدالجبار کاکایی» و سایر بزرگان شعر معاصر از تلویزیون پخش می شد و حالا چند سالی است در سایه تنگ نظری ها و بی سلیقگی ها مردم از دیدن چنین برنامه های محروم هستند.

هرچند با سونامی شبکه های اجتماعی به ویژه شبکه های موبایلی، مردم از سلیقه های مختلف بهره مند می شوند، اما این نافی کم کاری صداوسیما و اجبار مردم به دیدن یک سلیقه حداقلی نیست.

به عنوان نمونه، در شب عاشورای ابالاحرار حضرت ابا عبدالله الحسین(علیه السلام) استاد ساعد باقری با صدای مخملین و آسمانی خویش، به خوانش واقعه روز عاشورا، شهادت حضرت سیدالشهداء، اسارات آل الله، حضور در مجلس یزید و … بر اساس تاریخ بلغمی پرداخت که با استقبال فراوان به سرعت در شبکه های اجتماعی به اشتراک گذاشته شد.{فایل خوانش استاد ساعد باقری از حضور اهل بیت در مجلس ابن زیاد در کوفه و مجلس یزید در شام بر اساس تاریخ بلعمی را اینجا بشنوید}

این نمونه ساده و بسیاری از نمونه های دیگر که همه از آن آگاهند به سادگی نشان می دهد در کنار شعار کوچک سازی صداوسیما، «در»  همچنان بر همان «پاشنه» می چرخد! که اگر جز این بود در میان انبوه مداحی ها و منبرهایی که از شبکه های مختلف رادیویی و تلویزیونی پخش می شود، مردم شاهد حضور دیگر سلیقه ها و چهره ها و برنامه های متفاوت تر و عمیق تر بودند.