مدتي است مدعيان اصولگرايي، به بهانه پخش مختار با همسان سازي حوادث سال گذشته با واقعه عظيم عاشورا، مردم را دسته بندي كرده و خود چون قديسيني در سپاه حسين مخالفين و منتقدين را اشقيا و اعداء مي شمارند. استاد رسول جعفريان در يادداشتي نقدي بر يكي از اين همسان پنداري ها نگاشته است كه در زير آورده ام.
قربانی كردن مختار به پای میثم!
رسول جعفریان:انعكاس سایه حوادث روز بر تاریخ اسلام نباید به قیمت تحریف برخی از واقعیات تاریخی تمام شده و راه را برای ضربه زدن به نگرشهای مسلم شیعی در تاریخ اسلام باز كند.

اخیرا یك سایت و یك خبرگزاری به بهانه دفاع از میثم تمار به عنوان سرباز ولایی به تخطئه مختار پرداخته اند. اولی مقاله ای تحت عنوان «ولایت سربازانی چون میثم تمار می خواهد نه مختار» و دومی گزارشی با عنوان «ولایت سربازانی مانند میثم‌تمّار در هنگامه مبارزه می‌طلبد» عملا به تخطئه مختار پرداخته و او را به مصلحت اندیشی متهم كرده اند.

حقیقت آن است كه این نگرش كه تحت تاثیر ماجراهای سال گذشته است، نه با واقعیات تاریخی سازگار است ونه در مجموعه تاریخ نگاری شیعی جایی دارد. مع الاسف این كه ما تحت تاثیر مسائل روز به تحریف واقعیات تاریخی بپردازیم و شخصیت های برجسته خودمان را نه از معاصرین كه از گذشتگان هم قربانی كنیم، امری است كه این روزها جریانی ساری و جاری است. آدمی نباید تمام میراث خود را در آتش بیندازد برای این كه عجالتا گرم شود!ماجرای مختار چنان كه در مختار نامه نیز تجلی یافته، قدری متفاوت از جریان توابین است. در باره میثم نمی توان مطالب مربوط به توابین را گفت، حتی اگر در فیلم مختار نامه هم آمده باشد. آنچه در باره روحیات وی در داشتن افكار عرفانی و این قبیل مطرح شده، به نظر می رسد بیشتر نشأت گرفته از ذهن فیلمنامه نویس و برای ارائه یك الگو از طرف ایشان است كه البته در كار فیلم سازی چندان دور از انتظار نیست. طبعا میثم چند روزی پیش از حادثه كربلا به شهادت رسید و این هم به دلیل آن بود كه از شیعیان معروف كوفه و یك هدف مهم بود. خاندان وی هم در تاریخ تشیع، دست كم تا قرن سوم، خاندانی عالم و فهمیده و محدت و متكلم و از شاگردان زبده ائمه اطهار علیهم السلام هستند.

اما در مقایسه میان مختار و توابین، مختار شخصیتی فكور و دقیق دارد و به هیچ روی آنچنان كه در این دو یادداشت آمده، فردی مصلحت اندیش به معنای قدرت طلب نیست. اگر واقعا این چنین باشد، باید تاسف خورد كه كوفه چگونه شیعیانی داشته است. یك مشت افراد امام فروش كه امامشان را به ابن زیاد فروختند و یا مصلحت اندیش چون مختار كه قدرت طلب و مصلحت اندیش بودند. آیا ظلمی بالاتر از این در تاریخ شیعه ممكن است؟

آنچه در ذهن نویسنده فیلمنامه مختار بوده مقایسه رفتارهای سیاسی معقول و دقیق كه در شرایط مناسب به جهاد هم می رسد، با رفتار كسانی است كه سر موقع درست تصمیم نمی گیرند و بعد هم كه تصمیم می گیرند خود را به كشتن داده و دار و ندار و میراثشان را بر باد می دهند. توابین به دنبال خودكشی بودند و این كه هر روز سخنرانی های آتشین كنند و های و هوی به راه بیندازند معنایش این نیست كه ترجیح بر كسی دارند كه تمام رفتارش عاقلانه و از روی نكته سنجی و شرایط است.

امام حسین برای آمدن به كوفه همه چیز را با دقت سنجید. تا وقتی كه نامه های فراوان نیامد اقدام نكرد. تا وقتی نماینده نفرستاد و خبر تایید نیامد اقدام نكرد. بعد هم به سرعت حركت كرد تا شرایط عوض نشود. زمانی هم كه فهمید اوضاع كوفه عوض شده مسیرش را عوض كرد. در كربلا ، هم با حر سخن گفت و هم با عمر بن سعد مذاكره شبانه كرد. تا صبح عاشورا هم به روشنگری پرداخت و بر اساس شواهد تاریخی روشن، تمام تلاشش این بود تا این اتفاق نیفتد. چنین كرد تا بتواند به نقطه ای دور برود و دور از دسترس ستمگری مانند ابن زیاد باشد. اما همه این تلاش ها به نتیجه نرسید . و صد البته كه امام بر اساس شرایط، تمامی احتیاطات را كرد.

این عقل و درایت همان است كه مختار هم به عنوان شاگرد اهل بیت دارد. او می داند كه نباید بی دلیل خود را اسیر ابن زیاد كند. نباید دنبال حركت تندی برود كه بی نتیجه است. وقتی امام در اوج محبوبیت مجاهدین خلق در سال ۵۰ مبارزه مسلحانه را نپذیرفت، آن هم در برابر سربازانی كه هر روز برای امام نامه می نوشتند و امام را تحریك به حمایت از مجاهدین می كردند، دقیقا همین رفتار را شاهد هستیم.

به هر حال، این بحث ها به جای خود، دور از انتظار است كه سایت هایی كه در حمایت از دین و اسلام و تشیع قلم می زنند این چنین نسبت به مختار شخصیت محبوب شیعیان و منفور از نظر مورخان اموی صفت كه هر خصلت زشتی را به او نسبت داده و او را تا مدعی پیامبری بالا می برند، برخوردی نادرست داشته باشند. تیتر زدن به این عنوان كه «مهمترین تفاوت مختار و تمّار در خط تردید است» حتی اگر همراه توجیهاتی باشد، چه نتیجه ای می تواند داشته باشد؟ این عبارت پایانی گزارش فارس است كه می گوید: «در سال گذشته تمّارها را مشاهده كردید و در سال‌های آینده نیز مختارهایی را خواهی دید كه به جبران بی‌بصیرتی خویش دست به یكسری اقداماتی بزنند، لذا ولایت سربازانی مثل تمّار را می‌خواهد كه به وقت مبارزه زبان گویای ولی باشند نه با مصلحت‌سنجی سیاسی خود را از دفع فتنه‌ها كنار كشند و برای آبروی خود جان ولی را به خطر بی‌اندازند».

این تطبیق ها راه به جایی نبرده و جز ضایع كردن میراث تشیع نتیجه ای نخواهد داشت.

جالب این جاست كه باید پرسید آیا واقعا سیمای جمهوری اسلامی میلیاردها هزینه كرده است تا این نتیجه آن باشد؟

* كارشناس تاریخی مختارنامه

دسته‌هادسته‌بندی نشده